راهنما جامع جوجه تخم مرغ نطفه دار
مقدمه
پرورش جوجه از تخم نطفه دار یکی از جذابترین و سودآورترین شاخههای صنعت طیور است. بسیاری از افراد در حوزه دام و طیور، با استفاده از تخمهای نطفه دار، اقدام به تولید جوجه و توسعه کسبوکار خود میکنند. اما موفقیت در این زمینه نیازمند دانش کافی در مورد اصول جوجهکشی، شرایط نگهداری تخمها، فرآیند تبدیل آنها به جوجه و مراقبت از جوجههای تازه متولد شده است. در این مقاله، تمام نکات ضروری درباره جوجه تخم مرغ نطفه دار، از انتخاب تخم تا مراقبت از جوجههای تازه متولد شده، بررسی خواهد شد.
۱. تخم مرغ نطفه دار چیست؟
تخم مرغ نطفه دار تخمی است که در اثر جفتگیری طبیعی یا تلقیح مصنوعی، توسط خروس بارور شده و دارای جنین زنده است. این تخمها در شرایط مناسب دستگاه جوجهکشی یا زیر مرغ کرچ قابلیت تبدیل شدن به جوجه را دارند.
تفاوت تخم نطفه دار با تخم خوراکی
- تخم نطفه دار دارای جنین زنده است، در حالی که تخم خوراکی بارور نشده و فقط برای مصرف غذایی استفاده میشود.
- تخمهای نطفه دار نیازمند شرایط نگهداری ویژهای هستند تا کیفیت نطفه حفظ شود، اما تخمهای خوراکی در دمای یخچال نگهداری میشوند.
- تخم نطفه دار پس از ۲۱ روز، در شرایط مناسب، به جوجه تبدیل میشود.
۲. انتخاب تخمهای نطفه دار مناسب برای جوجهکشی
برای افزایش درصد جوجهدرآوری، انتخاب تخمهای سالم و باکیفیت ضروری است.
ویژگیهای تخم نطفه دار مناسب:
- پوسته سالم و بدون ترک
- اندازه متوسط (نه خیلی بزرگ و نه خیلی کوچک)
- وزن استاندارد (۵۰ تا ۶۰ گرم برای نژادهای تخمگذار و ۶۰ تا ۷۰ گرم برای نژادهای گوشتی)
- تازه بودن (حداکثر ۷ روز از زمان تخمگذاری)
شرایط نگهداری تخم نطفه دار قبل از جوجهکشی
- دمای ۱۵ تا ۱۸ درجه سانتیگراد
- رطوبت نسبی ۵۰ تا ۶۰ درصد
- نگهداری در محیط تاریک و بدون نوسان دمایی
- چرخاندن تخمها روزی ۲ تا ۳ بار برای جلوگیری از چسبیدن جنین به پوسته
۳. روشهای جوجهکشی از تخم نطفه دار
برای تبدیل تخم نطفه دار به جوجه، دو روش رایج وجود دارد:
الف) جوجهکشی طبیعی (استفاده از مرغ کرچ)
مرغهای کرچ، با نشستن روی تخمها و ایجاد گرما و رطوبت مناسب، فرآیند جوجهکشی را بهطور طبیعی انجام میدهند.
ب) جوجهکشی مصنوعی (با دستگاه جوجهکشی)
استفاده از دستگاه جوجهکشی یکی از بهترین روشها برای تولید انبوه جوجه است. در این روش، پارامترهای دما، رطوبت و تهویه باید بهطور دقیق تنظیم شوند.
۴. تنظیمات دستگاه جوجهکشی برای تخم نطفه دار
الف) دما و رطوبت ایدهآل
- روزهای ۱ تا ۱۸: دمای ۳۷.۵ درجه سانتیگراد و رطوبت ۵۵ درصد
- روزهای ۱۸ تا ۲۱: دمای ۳۷.۲ درجه سانتیگراد و رطوبت ۶۵ تا ۷۰ درصد
ب) چرخاندن تخمها
- تا روز ۱۸ام، باید تخمها حداقل ۴ تا ۶ بار در روز چرخانده شوند.
- از روز ۱۸ام به بعد، چرخاندن تخمها متوقف میشود تا جوجهها آماده خروج از تخم شوند.
ج) تهویه مناسب
تخمهای نطفه دار به اکسیژن نیاز دارند. تهویه مناسب دستگاه جوجهکشی باعث تأمین اکسیژن کافی و دفع دیاکسیدکربن میشود.
۵. فرآیند خروج جوجه از تخم
پس از گذشت ۲۱ روز، جوجهها شروع به نوک زدن به پوسته تخم کرده و طی ۱۲ تا ۲۴ ساعت از آن خارج میشوند. در این مرحله، افزایش رطوبت و عدم دستکاری جوجهها بسیار مهم است.
علائم آماده شدن جوجهها برای خروج از تخم:
- شنیدن صدای جوجه از داخل تخم
- ایجاد ترکهای کوچک روی پوسته
- حرکات جزئی تخم درون دستگاه
۶. مراقبت از جوجههای تازه متولد شده
پس از خروج از تخم، جوجهها نیاز به مراقبت ویژهای دارند تا زنده بمانند و رشد مطلوبی داشته باشند.
الف) دما و رطوبت محیط نگهداری جوجهها
- هفته اول: دمای ۳۵ درجه سانتیگراد
- هفته دوم: کاهش دما به ۳۲ درجه سانتیگراد
- هر هفته بعدی: کاهش دما تا زمانی که به دمای محیط (۲۴ درجه سانتیگراد) برسد
ب) تغذیه جوجهها
- روزهای اول: استفاده از آب شکر ۵ درصد برای افزایش انرژی
- تا هفته اول: خوراک مخصوص جوجه (حاوی ۲۰ تا ۲۲ درصد پروتئین)
- از هفته دوم به بعد: تغییر تدریجی به خوراک استاندارد
ج) بهداشت و پیشگیری از بیماریها
- تمیز کردن بستر و محل نگهداری جوجهها
- ضدعفونی کردن آبخوری و دانخوری
- واکسیناسیون جوجهها طبق برنامه بهداشتی
۷. مشکلات رایج در جوجهکشی و راهحلهای آن
الف) عدم خروج جوجه از تخم
- علت: کمبود رطوبت یا دمای نامناسب
- راهحل: تنظیم دقیق دما و افزایش رطوبت در روزهای پایانی
ب) مرگ جنین در داخل تخم
- علت: عفونت میکروبی، تغذیه نامناسب مرغ مادر، تهویه نامناسب
- راهحل: ضدعفونی دقیق تخمها، استفاده از خوراک باکیفیت برای مرغهای تخمگذار، بهبود تهویه
ج) ضعف جوجههای تازه متولد شده
- علت: تغذیه نامناسب مادر، مشکلات دمایی در دستگاه
- راهحل: تأمین مواد مغذی مناسب برای مرغهای مادر، کنترل دما و رطوبت دستگاه
۸. نکات طلایی برای افزایش موفقیت در جوجهکشی
- استفاده از تخمهای نطفه دار باکیفیت
- رعایت دقیق شرایط دما، رطوبت و تهویه در دستگاه جوجهکشی
- چرخاندن منظم تخمها تا روز ۱۸ام
- افزایش رطوبت در روزهای پایانی جوجهکشی
- جلوگیری از دستکاری جوجهها در حین خروج از تخم
نتیجهگیری
پرورش جوجه از تخم نطفه دار، یک فرآیند دقیق و حساس است که نیازمند دانش و مدیریت صحیح میباشد. با رعایت استانداردهای لازم در انتخاب تخم، شرایط جوجهکشی، تغذیه و نگهداری جوجههای تازه متولد شده، میتوان درصد موفقیت جوجهدرآوری را افزایش داد و به سودآوری بیشتری در صنعت پرورش طیور دست یافت.